المعتمد سپس در سال 266 با المعتمد على الله بيعت كردند و او احمد بن جعفر متوكل است . و از آنها كه پدرشان خليفه بود ، اين دسته با او بيعت كردند : فرزندان واثق و فرزندان معتز ، و فرزندان متوكل و فرزندان منتصر ، و فرزندان مستعين ، و فرزندان معتصم ، و فرزندان معتمد و او به سال دويست و هفتاد و نه درگذشت و روزگار خلافتش بيست و سه سال بود . به روزگار او كار زنگيان در بصره بالا گرفت و حسن بن زيد بر رى و گرگان و طبرستان چيره گرديد . يعقوب بن ليث در سيستان شورش كرد و احمد بن عبد الله خجستانى بر خراسان چيره شد و سرحب الجمال با برادرانش منصور و نعمان شورش كردند و بر مرو و سرخس چيره شدند . دو علوى ، يكى به نام محمد و ديگرى به نام حسن ، در مدينه شورش كردند و از مردم آن شهر كشتارى سخت كردند و از ايشان پرداخت ده هزار دينار خواستند و زنان و كودكان و ناتوانان اين شهر از گرسنگى همه مردند . چندين آدينه در مسجد پيامبر كس نماز نگزارد و اعراب بر جامهء خانهء خدا تاختند و آن را غارت كردند . و نزد زنگيان به بصره رفتند و فزاره و قيس و طى بر حاجيان تاختند و اموالشان را غارت كردند و كسانشان را اسير گرفتند و شترانشان را با خود بردند و گروه بسيارى از ايشان را كشتند و هيچ كس نبود كه كشته نشد يا جراحتى برنداشت . در آذربايجان علويى كه خود را الرافع باللّه مىخواند سر به شورش برداشت و بر آنجا چيره شد و اكراد را گرد آورد و ايشان را گمراه كرد . در مصر احمد بن طولون شورش كرد و بر سلطان عاصى شد و در دورادور خراسان رافع بن اعين به آشوب برخاست و تباهى آغاز كرد . عبد الله بن واثق نيز نزد يعقوب بن ليث رفت و در برابر المعتمد از او يارى خواست و همين است كه باعث شد تا يعقوب چشم طمع به بغداد دوخت . هم در اين روزگار با نصر بن احمد بن اسد شاهان خذاى در ما وراء النهر به ولايت ، نامه‌نگارى كردند و هر كدام از اينها كه ياد كرديم داستان و خبرى دارد . المعتمد ، براى پسرش جعفر بن احمد بيعت گرفت و او را المفوّض الى الله ناميد و برادرش ابو احمد الموفق باللّه را پس از وى وليعهد گردانيد و چون الموفق درگذشت ، المعتمد پسرش المفوّض الى الله را خلع كرد و ابو العباس بن موفق را با نام المعتضد باللّه وليعهد كرد و المعتمد در سال دويست و هفتاد و نه درگذشت .